Le Mans Hypercar là gì? Phân biệt LMH, LMDh và dàn xe 2026

Le Mans Hypercar là hạng xe cao nhất của Giải vô địch Sức bền Thế giới (WEC) và cuộc đua 24 Giờ Le Mans, nơi Toyota, Ferrari, BMW hay Cadillac tranh chiến thắng chung cuộc. Điểm đặc biệt là hạng này nhận hai loại xe chế tạo theo hai bộ luật khác nhau, LMH và LMDh, rồi dùng cơ chế cân bằng hiệu năng (BoP) để chúng đua sòng phẳng.

Nói chính xác, "Le Mans Hypercar" (LMH) là tên một bộ luật kỹ thuật do FIA và Câu lạc bộ Ô tô miền Tây nước Pháp (ACO), đơn vị tổ chức Le Mans, soạn ra; còn trên lịch WEC, hạng đua chỉ gọi là Hypercar. Hạng này thay LMP1 từ mùa 2021. Thời LMP1 Hybrid, chi phí phình to đến mức Audi rút sau mùa 2016, Porsche rút sau 2017, chỉ còn Toyota là đội chính hãng. Bộ luật mới nhắm ngân sách khoảng 25 triệu euro mỗi mùa, thấp hơn 75% so với thời LMP1, và cố ý làm xe chậm lại: thời gian mục tiêu cho một vòng Le Mans được nâng từ 3 phút 20 giây lên 3 phút 30 giây.

Khác với F1, nơi mọi đội dùng chung một bộ luật, LMH cho hãng xe nhiều tự do nhất. Hãng tự thiết kế toàn bộ khung gầm, tự chọn động cơ không giới hạn dung tích và tự quyết có dùng hybrid hay không. Nếu dùng, mô-tơ điện phải đặt ở cầu trước, tối đa 200 kW và chỉ được kéo bánh trước khi xe vượt một ngưỡng tốc độ do bảng BoP quy định, để không xe nào có lợi thế dẫn động bốn bánh khi thoát cua chậm. Toyota TR010 Hybrid, Ferrari 499P và Peugeot 9X8 đi theo hướng này, còn Aston Martin Valkyrie dựa vào động cơ V12.

LMDh là con đường rẻ và chuẩn hóa hơn, do IMSA (giải sức bền Bắc Mỹ) và ACO công bố tại Daytona ngày 24/1/2020. Khung xe phải lấy từ một trong bốn nhà sản xuất được cấp phép: Dallara, Ligier, Multimatic hoặc Oreca. Hệ thống hybrid dùng chung cho mọi xe gồm mô-tơ Bosch, pin Williams Advanced Engineering và hộp số Xtrac, công suất 50 kW, đặt ở phía sau. Hãng xe mang động cơ và thân vỏ mang nhận diện riêng. BMW M Hybrid V8 và Cadillac V-Series.R dùng khung Dallara; Alpine A424 và Genesis GMR-001 dùng khung Oreca. Xe LMDh còn được đua ở hạng GTP của IMSA, nên một chương trình có thể chạy cả Daytona lẫn Le Mans.

Hai loại xe có chung giới hạn công suất tổng 500 kW (khoảng 670 mã lực) và trọng lượng tối thiểu 1.030 kg. Phần còn lại do BoP đảm nhận: trước mỗi chặng, FIA và ACO công bố bảng điều chỉnh trọng lượng, công suất và ngưỡng tốc độ kích hoạt hybrid cầu trước của từng mẫu xe, nhằm đưa tất cả vào cùng một vùng hiệu năng chứ không biến chúng thành xe giống hệt nhau. Đây cũng là phần gây tranh cãi nhất. Porsche từng ngụ ý rằng sự bất mãn với BoP là một phần lý do hãng dừng chương trình Hypercar chính hãng ở WEC sau mùa 2025. Luật thể thao WEC 2026 cho phép áp dụng cơ chế phạt thành tích (thêm tạ hoặc giảm công suất cho xe thắng nhiều) với Hypercar, nhưng FIA nói rõ 24 Giờ Le Mans sẽ là ngoại lệ.

Le Mans 2026 có 18 xe Hypercar của tám hãng, chia đều hai phe. Phe LMH gồm Toyota với TR010 Hybrid, bản nâng cấp đổi tên từ GR010; Ferrari với ba chiếc 499P, tính cả xe số 83 của AF Corse vô địch năm 2025; Peugeot với 9X8; và Aston Martin với Valkyrie. Phe LMDh gồm BMW, Cadillac (hai xe Hertz Team JOTA và một xe Wayne Taylor Racing), Alpine và Genesis. Genesis là thương hiệu xe sang của Hyundai và trở thành đội đua Hàn Quốc đầu tiên dự 24 Giờ Le Mans. Vắng mặt đáng chú ý nhất là Porsche 963.

Kết quả cho thấy cả hai triết lý đều có thể thắng. Dries Vanthoor giành pole cho BMW (LMDh) với 3:22.564, và ngôi đầu hạng Hypercar đổi chủ 48 lần giữa BMW, Cadillac và Toyota. Cadillac số 12 dẫn nhiều vòng nhất, 128 vòng; Earl Bamber trên Cadillac số 38 đạt tốc độ cao nhất cuộc đua, 351,8 km/h trên đường thẳng Mulsanne. Nhưng chiến thắng thuộc về Toyota số 7 (LMH) của Mike Conway, Kamui Kobayashi và Nyck de Vries: 381 vòng, về trước BMW số 20 đúng 10,913 giây, khoảng cách thắng nhỏ thứ tư trong lịch sử Le Mans, dù chỉ dẫn đầu 44 vòng. Kết quả chấm dứt chuỗi ba năm thắng liền của Ferrari và là lần thứ sáu Toyota thắng Le Mans, bằng Bentley.

Hạng đua vẫn đang mở rộng: McLaren và Ford dự kiến gia nhập năm 2027, cả hai với xe LMDh. Khi xem truyền hình, cách nhận biết nhanh là: xe LMH do hãng tự thiết kế, nếu có hybrid thì đặt ở cầu trước; xe LMDh dùng khung mua ngoài với hybrid chung đặt phía sau, còn động cơ và thân vỏ mang dấu ấn hãng. Phân tích dữ liệu của Motorsport.com sau Le Mans 2026 kết luận xe nhanh nhất không phải xe thắng, lời nhắc rằng ở cuộc đua 24 giờ, tốc độ chỉ là một phần của bài toán.