Thẻ hreflang là gì và cách khai báo đúng cho web song ngữ

Thẻ hreflang là đoạn khai báo cho Google biết nhiều URL thực chất là cùng một trang ở các ngôn ngữ hoặc khu vực khác nhau, để người Việt tìm kiếm thấy bản tiếng Việt còn người đọc ở Anh thấy bản tiếng Anh. Nó không giúp trang lên hạng cao hơn; nó chỉ đổi đúng phiên bản vào vị trí mà trang đã có sẵn.

Hiểu điểm này sẽ bớt được nhiều lo lắng thừa. Tài liệu của Google mô tả hreflang là cách chỉ cho người dùng phiên bản phù hợp nhất theo ngôn ngữ hoặc khu vực, và không hề gọi nó là tín hiệu xếp hạng. Google cũng nói rõ các trang bản địa hóa chỉ bị coi là trùng lặp khi phần nội dung chính chưa được dịch. Nghĩa là nếu bạn có một bài tiếng Việt viết thật sự cho người đọc trong nước và một bản tiếng Anh tương ứng, đó là hai trang khác nhau, không phải nội dung trùng, và hreflang chỉ nối hai trang ấy với nhau.

Có ba cách khai báo và Google coi cả ba là tương đương. Cách phổ biến nhất là đặt thẻ link trong phần head của mỗi trang, gồm rel="alternate", giá trị hreflang như "vi" hay "en", và href trỏ tới URL của phiên bản kia. Cách thứ hai là header HTTP tên Link, dùng cho những tệp không có phần head như PDF. Cách thứ ba là khai báo trong sitemap: mỗi mục url liệt kê mọi phiên bản bằng thẻ con xhtml:link, kể cả chính nó. Dùng lẫn nhiều cách không mang lại lợi ích gì mà chỉ khó giữ cho khớp nhau, nên hãy chọn một cách và áp dụng thống nhất trên toàn site.

Dù chọn cách nào, có bốn quy tắc quyết định thẻ có tác dụng hay không. Một, mỗi phiên bản phải liệt kê chính nó và tất cả phiên bản còn lại; trang tiếng Việt và trang tiếng Anh mang cùng một bộ hai dòng khai báo. Hai, liên kết phải hai chiều: Google nói thẳng rằng nếu hai trang không trỏ về nhau thì thẻ bị bỏ qua, cơ chế này ngăn một site lạ tự nhận là bản dịch của bạn. Ba, URL phải là địa chỉ đầy đủ có https, không dùng đường dẫn tương đối. Bốn, mã phải đúng chuẩn: mã ngôn ngữ theo ISO 639-1, có thể kèm dấu gạch ngang và mã quốc gia theo ISO 3166-1 Alpha 2, ví dụ vi hoặc vi-VN.

Chỗ mã quốc gia là nơi nhiều người vấp. Mã quốc gia không được đứng một mình, và dấu phân cách là gạch ngang chứ không phải gạch dưới, nên vi_VN là sai. Một lỗi rất hay gặp với site Việt là viết hreflang="vn": vn là mã quốc gia của Việt Nam, không phải mã ngôn ngữ, nên khai báo này vô hiệu; tiếng Việt là vi. Với phần lớn site hướng tới người đọc trong nước, chỉ cần vi là đủ, không cần thêm vùng.

Ngoài ra có giá trị đặc biệt x-default, dành cho trang dự phòng khi ngôn ngữ trình duyệt của người tìm kiếm không khớp phiên bản nào. Google cho biết nó được thiết kế cho trang chọn ngôn ngữ và hoạt động tốt nhất với loại trang đó, dù nhiều site trỏ nó về bản tiếng Anh. Thẻ này không bắt buộc, nhưng thiếu nó thì bạn để Google tự chọn trang dự phòng.

Lỗi phổ biến đến mức nào? Khi Ahrefs phân tích 374.756 tên miền có dùng hreflang vào năm 2023, 67% mắc ít nhất một lỗi. Đứng đầu là thiếu x-default, gặp ở 56,3% tên miền; tiếp theo là thiếu dòng tự tham chiếu (18%), trỏ tới trang đã chuyển hướng hoặc hỏng (16,9%), thiếu liên kết chiều về (15,3%) và trỏ tới URL không phải canonical (8%). Chỉ 4,6% dùng sai mã, tức là cú pháp không khó; khó là giữ cho cả nghìn trang khớp nhau.

Mâu thuẫn với thẻ canonical đáng được cảnh báo riêng. Mỗi phiên bản ngôn ngữ nên có canonical trỏ về chính nó, và hreflang chỉ nên trỏ tới URL canonical. Nếu trang tiếng Việt khai báo canonical về bản tiếng Anh, bạn đang nói với Google rằng bản tiếng Việt chỉ là bản sao, và kết quả là người đọc trong nước có thể thấy bản tiếng Anh. Tương tự, trang bị noindex, bị chặn trong robots.txt hay trả về 404 thì Google không đọc được liên kết chiều về, và cả nhóm khai báo có thể bị bỏ qua.

Cách an toàn nhất là sinh hreflang tự động từ chính dữ liệu tạo ra URL thay vì gõ tay. Nếu site dựng bằng Next.js App Router, trường alternates.languages trong metadata tạo các thẻ link từ một bảng ánh xạ mã ngôn ngữ sang URL tuyệt đối, và bảng đó cũng dùng được cho sitemap. Sau khi triển khai, mở mã nguồn của bản tiếng Việt và bản tiếng Anh đặt cạnh nhau: nếu hai bộ khai báo giống hệt, có dòng tự tham chiếu và chỉ trỏ tới trang còn sống, canonical và cho phép lập chỉ mục, bạn đã tránh được toàn bộ các lỗi kể trên.