Giống ngựa nào thắng nhiều nhất ở môn ba nội dung Eventing?

Ở môn Eventing (cưỡi ngựa ba nội dung) hiện nay, ba giống ngựa thắng nhiều nhất là Irish Sport Horse của Ireland, Holsteiner của Đức và Selle Français của Pháp. Điểm chung của gần như mọi con ngựa thành công là mang tỷ lệ máu ngựa đua Thoroughbred rất cao.

Eventing là môn mà một con ngựa phải làm ba việc khác hẳn nhau trong cùng một giải. Ngày đầu là dressage (biểu diễn), chấm điểm sự cân bằng, nhịp bước và độ bình tĩnh. Tiếp theo là băng đồng việt dã: phi nước đại qua chướng ngại vật cố định như thân cây, mương nước, bờ đất, có thể kéo dài hơn mười phút ở cấp cao nhất. Ngày cuối là nhảy chướng ngại trong sân, kiểm tra xem con ngựa đã mệt còn đủ cẩn thận để không làm rơi thanh ngang hay không. Giống ngựa chỉ giỏi một phần thì hiếm khi về nhất.

Thước đo đáng tin nhất là bảng xếp hạng của Liên đoàn Chăn nuôi Ngựa thể thao Thế giới (WBFSH). Bảng này không xếp hạng từng con ngựa mà xếp hạng từng sổ giống, tức tổ chức đăng ký và quản lý huyết thống của một giống, dựa trên điểm thi đấu quốc tế của sáu con ngựa giỏi nhất thuộc sổ đó. Ở bảng tổng kết năm 2025, sổ giống Holsteiner Verband đứng đầu nội dung Eventing với 1.450 điểm. Trước đó, vào giữa năm 2024, tờ The Irish Field ghi nhận Holsteiner dẫn đầu với 1.393 điểm, xếp trên Irish Sport Horse (1.200) và Selle Français (1.151).

Irish Sport Horse có thành tích dài nhất. Theo WBFSH, sổ giống này đứng số một môn Eventing mọi năm từ 1994 đến 2018, chỉ trừ năm 2010 (hạng hai) và 2011 (hạng ba). Họ tiếp tục dẫn đầu vào năm 2022 và 2023 nhờ những con ngựa như Ballaghmor Class của Oliver Townend hay Rehy DJ của Yasmin Ingham. Giống ngựa này vốn được tạo ra bằng cách lai ngựa kéo Irish Draught với ngựa đua Thoroughbred, và được định hình chính thức từ những năm 1920. Có thể hình dung đơn giản: nửa Irish Draught cho xương chắc, chân khoẻ và tính nết điềm tĩnh; nửa Thoroughbred cho tốc độ và sức bền.

Sự vươn lên gần đây của Holsteiner gắn liền với một con ngựa: London 52. Đây là ngựa thiến màu hồng mã, bố là Landos, được ông Ocke Riewerts gây giống trên hòn đảo nhỏ Föhr ở biển Bắc nước Đức. Dưới yên nữ kỵ sĩ Anh Laura Collett, London 52 giành huy chương vàng đồng đội và đồng cá nhân tại Olympic Paris 2024, thắng nhiều giải CCI5* (cấp cao nhất của môn này) và giành vàng châu Âu năm 2025. Ông Riewerts được WBFSH vinh danh là nhà gây giống Eventing của năm 2025.

Vì sao ngựa Thoroughbred lại quan trọng đến thế? Các giống ngựa máu nóng vừa (warmblood) như Holsteiner hay Selle Français mang lại dáng đi đẹp cho phần dressage và kỹ thuật nhảy tốt. Nhưng phần băng đồng đòi hỏi một cỗ máy phi nước đại bền bỉ, và đó là thứ ngựa đua mang lại. Vì vậy nhiều con ngựa đăng ký dưới tên Irish Sport Horse hay Holsteiner thực chất có huyết thống Thoroughbred chiếm phần lớn. Ngựa Thoroughbred thuần, kể cả ngựa đua đã giải nghệ, vẫn thi đấu tốt ở mọi cấp độ, dù tính khí nóng hơn nên hợp với người cưỡi có kinh nghiệm.

Ngoài ba cái tên trên, các giống Trakehner (nhẹ, bền, có máu Thoroughbred và Ả Rập), Hanoverian, ngựa máu nóng vừa Hà Lan, Bỉ, Đan Mạch và ngựa lai Anglo-Arab cũng thường xuất hiện ở các giải Eventing. Tuy vậy, kết quả quốc tế cho thấy phần lớn thành công vẫn tập trung vào vài sổ giống hàng đầu.

Với người Việt đang tìm hiểu hoặc có ý định nhập ngựa để tập môn này, cần nhớ một điều: tên giống chỉ là điểm khởi đầu, không phải lời bảo đảm. Bảng xếp hạng sổ giống chỉ tính sáu con giỏi nhất, nên nó cho biết ngựa tài năng thường đến từ đâu, chứ không nói con ngựa cụ thể trước mặt bạn sẽ ra sao. Người mới tập ở cấp thấp thường hợp với Irish Sport Horse lai truyền thống, nhiều máu Irish Draught, vì hiền và chân khoẻ. Người nhắm đến giải cấp cao lại cần nhiều máu Thoroughbred hơn, vì đường băng đồng tốc độ cao sẽ lộ ngay con ngựa thiếu sức phi.

Dù giấy tờ ghi gì, các bước kiểm tra thực tế vẫn không đổi: khám thú y trước khi mua, xem lịch sử thi đấu, và tự cưỡi thử con ngựa ở cả ba nội dung. Chọn đúng giống giúp tăng cơ hội, nhưng chọn đúng từng con ngựa mới là điều quyết định.