Đường đua Le Mans: 13,626 km và 38 khúc cua, giải mã từng đoạn

Đường đua Le Mans của giải 24 Hours of Le Mans có tên chính thức là Circuit de la Sarthe, dài 13,626 km với 38 khúc cua, chạy theo chiều kim đồng hồ. Khác biệt lớn nhất so với mọi đường đua đỉnh cao khác: gần một nửa vòng đua là đường công cộng của tỉnh Sarthe, ngày thường vẫn có xe dân đi lại, chỉ được phong tỏa và dựng rào chắn trong vài tuần mỗi năm.

Chính kiểu lai giữa sân đua chuyên dụng và đường làng tạo ra tính cách của nơi này. Đoạn thẳng trước pit, cụm cua mở đầu và cụm cua kết thúc là sân đua cố định. Đoạn giữa chạy trên tỉnh lộ D338, một con đường bình thường có lối rẽ vào ruộng và trạm chờ xe buýt, đến kỳ đua thì đóng lại và trở thành đoạn tốc độ cao nhất của làng xe bền bỉ.

Một vòng đua bắt đầu ở đoạn thẳng pit và lên dốc ngay. Từ năm 1932, đường đua leo dốc bảy phần trăm tới điểm cao nhất là 76 mét so với mực nước biển, đi qua khúc cua nhanh Dunlop rồi chicane Dunlop phía sau, nơi vệt bánh xe đẹp nhất chỉ rộng vài centimet trên vỉa kerb. Tiếp đó là cụm Forest Esses đổ dốc trái phải, dẫn vào Tertre Rouge, khúc cua phải mà tay lái coi như một máy phóng: tốc độ thoát cua ở đây quyết định tốc độ tối đa suốt bốn kilomet kế tiếp.

Sau đó là Mulsanne Straight, tiếng Pháp gọi là Ligne Droite des Hunaudieres. Đoạn thẳng này dài hơn năm kilomet và trước năm 1990 từng là đoạn thẳng dài nhất làng đua, nơi chiếc WM P88-Peugeot đạt 407 km/h vào năm 1988. FIA sau đó không cấp phép cho đường đua nào có đoạn thẳng dài quá hai kilomet, nên ban tổ chức chèn hai chicane, nay mang tên Daytona và Michelin. Xe Hypercar hiện nay vẫn đạt khoảng 345 km/h giữa hai chicane đó.

Kết thúc đoạn thẳng là cua Mulsanne, một khúc cua phải phải về số một từ tốc độ tối đa, một trong những điểm phanh nặng nhất của môn thể thao này. Kế đó là Indianapolis: một khúc bẻ phải rất nhanh rồi tới vùng phanh dài dẫn vào khúc cua trái nghiêng, gần như không đổi từ năm 1923. Arnage, khúc cua phải vuông góc, là cua chậm nhất đường đua và là khoảng lặng cuối cùng của vòng chạy.

Cụm Porsche Curves mới là phần các tay lái nhớ lâu nhất. Được xây năm 1972 để thay đoạn Maison Blanche cũ, đây là chuỗi phải trái phải ở tốc độ cao, không gian thoát hiểm rất hẹp, và vẫn phải chạy lúc bốn giờ sáng. Sau đó là Karting Esses, rồi Ford Chicanes dựng từ năm 1968 để ghìm tốc độ trước khu pit, và cuối cùng là cua Motul đưa đoàn xe về vạch xuất phát.

Có một nhầm lẫn nên nói rõ vì rất nhiều người tìm kiếm bị dẫn sai trang. Trong cùng khu vực còn một đường đua Le Mans thứ hai: Bugatti Circuit, dài 4,185 km, mặt đường cố định, xây năm 1965 nằm gọn bên trong. Nó dùng chung khu pit, vạch xuất phát và đoạn Dunlop với đường đua lớn, rồi vòng ngược lại thay vì chạy ra Tertre Rouge. Bugatti hoạt động quanh năm và là nơi tổ chức chặng MotoGP Pháp, còn cấu hình 13,626 km chỉ dùng cho vài sự kiện mỗi năm.

Các con số cho thấy đường đua đòi hỏi gì ở chiếc xe. Kỷ lục vòng đua trong cuộc đua là 3:17.297 do Mike Conway lập với Toyota TS050 Hybrid năm 2019, mùa cuối của nhóm LMP1; kỷ lục tuyệt đối là vòng phân hạng 3:14.791 của Kamui Kobayashi năm 2017. Kỷ nguyên Hypercar chạy quanh mức 3:25, chậm hơn có chủ ý sau khi luật cắt bớt lực ép và công suất.

Với người xem ở Việt Nam, cách dễ hình dung là so sánh: một vòng Le Mans dài gấp khoảng ba lần một vòng sa hình F1 thông thường, nên đoàn xe đi qua vạch đích thưa hơn nhiều và các pha vượt phần lớn diễn ra trên đoạn thẳng chứ không phải trong cua. Giải diễn ra giữa mùa hè châu Âu, tức phần lớn thời lượng rơi vào đêm và rạng sáng giờ Việt Nam, còn chặng cuối thường khép lại vào đầu giờ chiều Chủ nhật theo giờ địa phương.

Vì phần lớn thời gian một vòng đều ở chân ga hết cỡ, các đội chạy ít cánh gió hơn mọi nơi khác và chấp nhận chiếc xe rất nhạy trong cụm Porsche Curves. Phanh nguội đi trên đoạn thẳng rồi phải gồng cho cú hãm từ hơn 300 km/h hai lần mỗi vòng. Động cơ giữ vòng tua đỉnh gần một phút liên tục. Đường đua này không thưởng cho chiếc xe nhanh nhất, mà thưởng cho chiếc xe còn nguyên vẹn vào chiều Chủ nhật.