Ấn Độ trước thách thức từ cục diện hai cực Mỹ - Trung và chiến lược 'G-Minus Two'

Khái niệm "G-2" giữa Mỹ và Trung Quốc bị coi là không khả thi trong trật tự thế giới đa cực hiện nay, do mô hình này cố gắng áp đặt trật tự hai cực và bỏ qua vai trò của các trung tâm quyền lực khác như Ấn Độ, Liên minh châu Âu và Nga. Cuộc cạnh tranh chiến lược giữa Washington và Bắc Kinh bắt nguồn từ việc Trung Quốc thách thức vị thế bá quyền của Mỹ, dẫn đến việc Washington áp dụng chiến lược đối đầu và kiềm chế trên nhiều lĩnh vực từ công nghệ, thuế quan đến các vấn đề chủ quyền ở Biển Đông và Đài Loan.

Dù có những thời điểm hạ nhiệt mang tính tác thuật thông qua các hội nghị thượng đỉnh ngoại giao và thỏa thuận thương mại tạm thời, bản chất cuộc xung đột cấu trúc giữa hai nước vẫn duy trì gay gắt. Trung Quốc đã củng cố vị thế cường quốc cạnh tranh với Mỹ thông qua các công cụ kinh tế và công nghệ như kiểm soát nguồn cung đất hiếm, đáp trả thuế quan, mở rộng mạng lưới thương mại qua Sáng kiến Vành đai và Con đường, đồng thời gia tăng ảnh hưởng ngoại giao tại châu Phi và Mỹ Latinh.

Tương tác giữa Washington và Bắc Kinh mang lại cả cơ hội lẫn rủi ro đối với Ấn Độ. Sự cạnh tranh Mỹ - Trung tạo không gian diễn dịch chiến lược, thúc đẩy hợp tác an ninh giữa Mỹ và Ấn Độ cũng như các nước thuộc nhóm Quad, đồng thời thu hút các doanh nghiệp toàn cầu chuyển dịch chuỗi cung ứng sang Ấn Độ. Tuy nhiên, các cuộc leo thang xung đột hoặc một thỏa thuận hòa hoãn đột ngột giữa Mỹ và Trung Quốc đều có thể tạo ra áp lực kinh tế và làm suy giảm vị thế khu vực của New Delhi.

Để không rơi vào bẫy phân cực hai cực, Ấn Độ cùng các quốc gia trong khu vực đang triển khai chiến lược "G-Minus Two". Thay vì tham gia vào sự chi phối của hai siêu cường, New Delhi chủ động xây dựng mạng lưới đối tác linh hoạt về kinh tế và phòng thủ với các nước như Nhật Bản, Australia, Indonesia và Hàn Quốc nhằm bảo vệ quyền tự quyết chiến lược và đảm bảo an ninh trên không gian Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.